SNP Den Haag

KNSB liet zich verrassen door ijs

3 februari 2009 

In de winter van 2009 liet de KNSB zich overvallen door het gebruik van nieuwe media door schaatsers. Bij de volgende Elfstedentocht moet de organisatie hiervan leren en zo voorkomen dat ook zij wordt overvallen door snel communicerende en over enthousiaste schaatsliefhebbers schreef Roderik Potjer op 3 februari 2009 in de Leeuwarder Courant.

Afgelopen vorstperiode werden niet alleen alle Nederlanders verrast op schitterend natuurijs, ook de
schaatsbond KNSB leek overvallen door het grote enthousiasme waarmee Nederland in de auto
sprong, deze langs de bevroren waterkant parkeerde en de schaatsen onderbond voor magnifieke
schaatstochten. Nieuwe media speelden hierin een belangrijke rol. Bij de volgende Elfstedentocht
moet de organisatie leren van deze vorsperiode en zo voorkomen dat ook zij wordt overvallen door
snel communicerende en over enthousiaste schaatsliefhebbers.

Als snel nadat het duidelijk werd dat er weer geschaatst zou kunnen worden op natuurijs ging heel
Nederland massaal op internet op zoek naar informatie. Tijdens de vorige vorstperiode hadden weinig
Nederlands beschikking over internet. Nu wel en men begonnen dan ook massaal informatie te
zoeken op het web. De site van KNSB was aan het begin van deze vorstperiode niet ingesteld op het
zoekgedrag van de internetter. Informatie over schaatsbanen en natuurijsclubs ontbrak en voor
toertochten werd alleen verwezen naar een site van een commerciële worstverkoper. De bond leek
overvallen door de impact van de nieuwe media en de snelheid waarmee mensen op de hoogte waren
waar wel en niet geschaatst kon worden. Schaatsers informeerden elkaar via chatfora, bestudeerden
de schaatsenroutes en parkeermogelijkheden via Google Earth, lieten zich met hun autonavigatie
naar kleine weggetjes aan de waterkant navigeren, belden en sms-den elkaar al schaatsend waar het
nog mooier of beter schaatsen was en stuurden elkaar foto’s van de mooiste schaatsplekjes. Kortom
de schaatsers informeerden elkaar sneller dan de KNSB kon reageren en handelen. Hierdoor verloren
ze autoriteit en kon ze rondom de schaatspret geen centrale regierol meer innemen.
De enorme toestroom van deelnemers aan schaatstoertochten overviel de schaatsbond KNSB, kopte
de kranten. De KNSB schrok ook van de grote media-aandacht voor het NK marathon op de
Oostvaardersplassen. Die aandacht kan leiden tot een massale toeloop van publiek bij een eventuele
Elfstedentocht, waardoor 'onbeheersbare toestanden' dreigen, zo schreef het AD. Op de regionale
zender TV West zei een KNSB vertegenwoordiger op de vraag of de grote toeloop voor de
schaatstocht bij Aarlanderveen niet te voorzien was: ‘gedeeltelijk wel en gedeeltelijk niet. Maar het
was ook een beetje de schuld van de media. Het journaal liet het de avond van te voren op televisie
zien. Mensen die nog nooit van Aarlanderveen hadden gehoord gingen daar nu naar toe.‘ De media
kregen de schuld. Daarnaast zond de KNSB niet eenduidige boodschappen uit. De ene dag kon je
“nog niet op natuurijs” en de volgende dag “niet meer”. De bond had de situatie overduidelijk niet in
de hand.

Door het jaar heen heeft de KNSB te maken met beheersbare en voorspelbare media-aandacht.
Echter een vorstperiode komt altijd onverwacht en vraagt van de bond een bovenmatige inspanning.
Het is voor hen een logisch profileringmoment. Echter doordat ze nu overvallen werden door het
mediagebruik van de Nederlander en de snelheid waarmee de media handelen, werd de situatie voor
de bond onbeheersbaar. Ze gaven daardoor verschillende signalen. Het werd duidelijk dat ze de
situatie niet meer onder controle hadden en verloren zo hun autoriteit. Als ze hun autoriteit hadden
behouden en de KNSB was (oa. via hun site en vertegenwoordigers) dé informatieplek voor alle
informatie over natuurijs geworden, zou de bond een extra sturingsinstrument in handen hebben
gehad om toeloop naar toertochten te managen, informatie over de gevaren van natuurijs mee te
geven, locaties van veilige schaatsplekken aan te geven etc.. De bond kreeg dit niet voor elkaar. Laat
het voor de Koninklijke Vereniging “De Friesche Elf Steden” een les zijn. Zorg dat je als organisatie
hebt nagedacht over de impact van de nieuwe media en laat je niet verrassen door de snelheid en
exactheid waarmee mensen op de hoogte zijn van informatie. Zo kan de organisatie nu al voorkomen
dat de 16de Elfstedentocht een onbeheersbaar geheel wordt.

Roderik Potjer is communicatieadviseur bij SNP Den Haag, bureau voor beleid in beeld