SNP Den Haag

Voorlichting over griep en crisis faalt

19 augustus 2009 

]Twee moeilijk grijpbare kwesties beheersen op dit moment het nieuws: de kredietcrisis en de
Mexicaanse griep. Twee kwesties waar de overheid een wezenlijke rol in speelt. Bij dit soort
ongrijpbare en voor de meesten moeilijk te doorgronde zaken is het belangrijk dat de overheid
toegankelijk, begrijpelijk, tijdig en doelgericht communiceert over de stand van zaken en de te nemen
maatregelen. Zowel bij de kredietcrisis als bij de griep lijkt de regering te falen stelde Roderik Potjer op 19 augstus 2009 in het Financieele Dagblad.

Uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat burgers slecht op de hoogte
zijn van de overheidsmaatregelen tegen de kredietcrisis. Het planbureau is bang dat er vanwege het
gebrek aan kennis geen ‘voedingsbodem’ is voor de bezuinigingen die in 2011 moeten worden
doorgevoerd. Op basis van het SCP-rapport stelt onderzoeksbureau Motivaction dat de overheid meer
had moeten doen om de maatregelen uit te leggen. Volgens Motivaction had de regering tv-spots
moeten inzetten. De Rijksvoorlichtingsdienst is het daar niet mee eens: ‘Wij voelen weinig voor een
staatsomroep die mensen voorschrijft wat ze moeten denken. We willen journalisten juist de kans
geven om kritische vragen te stellen. De consequentie is dan dat je als overheid de regie kwijt bent’,
aldus Paul van Nunen.

Ook bij voorlichting over de Mexicaanse griep krijgt de regering kritiek. In Nova zei de Vereniging van
Huisartsenposten dat de overheid te laks is met voorlichten. Dat leidt tot veel extra werk en gevaarlijke
situaties vinden de huisartsen. De overheid zou nog wachten met grootschalige voorlichting tot er een
grotere uitbraak is.

De kritiek op de overheidsvoorlichting komt voort uit de klassieke voorlichtingsgedachte. De regering
wacht af, informeert pas als zaken volledig helder zijn, wil de pers ruimte geven om kritiek van
propaganda te scheiden en communiceert eenzijdig en dan vooral schriftelijk. Het feit dat de bevolking
ondertussen razendsnel via internet zichzelf informeert, elkaar consulteert en onderling debatteert lijkt
de regering niet te beseffen. Informatie wordt door het internet zo snel gedeeld en verrijkt dat je als
één van de meest invloedrijke bronnen — de overheid — snel met informatie moet komen om te
vermijden dat je autoriteit verliest. Doordat de regering terughoudend is met het aanleveren van
informatie en deze informatie ook nog eens op ouderwetse wijze naar buiten brengt, verliest ze terrein.
In het begin van een grote crisis of dreiging kijkt iedereen op de sites van de overheid, maar als daar
geen of onvoldoende informatie staat, zoeken ze andere bronnen en keren men niet meer terug bij de
overheid.

De regering moet haar voorlichtingsbeleid over de griep en crisis drastisch bijstellen om gezag terug te
winnen en moet toegankelijk, begrijpelijk, tijdig en doelgericht communiceren. Natuurlijk helpt het
drukken van een folder of het plaatsen van alle schriftelijke achtergrondinformatie op de website, zoals
over de kredietcrisis op de site van het ministerie van Financiën. Maar plaats ook video’s waarin
bijvoorbeeld de minister uitlegt wat er aan de hand is. Laat mensen hier op reageren en onderling
discussiëren. Richt bijvoorbeeld chatsessie met de minister op. De regering moet
communicatievormen en momenten zoeken die aansluiten bij het mediagedrag van de huidige
mondige en mediawijze burger. Dat neemt veel kritiek weg en de overheid wint zo gezag terug.

Roderik Potjer is communicatie consultant bij SNP Den Haag.